Σήμερα είναι 9 Νοεμβρίου και υπάρχει ένα τραγούδι που μοιάζει να γράφτηκε ειδικά για τη συγκεκριμένη ημερομηνία. «Μια ζωή την έχουμε, κι αν δεν τη γλεντήσουμε, τι θα καταλάβουμε, τι θα καζαντίσουμε;». Οι στίχοι του έχουν περάσει από γενιά σε γενιά, έχουν τραγουδηθεί σε παρέες, γλέντια και οικογενειακά τραπέζια, ενώ η φράση «και ο μήνας έχει εννιά» έχει αποκτήσει τη δική της ξεχωριστή θέση στην καθημερινή ελληνική γλώσσα.
Πίσω από αυτό το αγαπημένο τραγούδι βρίσκεται μια ιστορία που συνδέει την ελληνική μουσική, τον παλιό κινηματογράφο και μια χαρακτηριστική έκφραση της λαϊκής κουλτούρας.
Ποιοι δημιούργησαν το «Ο μήνας έχει εννιά»;
Το τραγούδι έχει τίτλο «Ο μήνας έχει εννιά», αν και οι περισσότεροι το γνωρίζουν από τον χαρακτηριστικό πρώτο του στίχο, «Μια ζωή την έχουμε».
Τη μουσική υπέγραψε ο σπουδαίος συνθέτης Μιχάλης Σουγιούλ, ενώ τους στίχους έγραψε ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Γιώργος Τζαβέλλας.
Το τραγούδι πρωτοπαρουσιάστηκε το 1953, μέσα από την ταινία «Το σωφεράκι», και συνδέθηκε με το μουσικό και κινηματογραφικό κλίμα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η πρώτη δισκογραφική εκτέλεση έγινε με τον Νίκο Γούναρη και το Τρίο Κιτάρα, ενώ στην κινηματογραφική του παρουσία συνδέθηκε και με τον Μανώλη Χιώτη.
Η μελωδία του Σουγιούλ και οι στίχοι του Τζαβέλλα δημιούργησαν ένα τραγούδι που κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια της εποχής του και να παραμείνει ζωντανό για δεκαετίες.
Γιατί λέμε «ο μήνας έχει εννιά»;
Η φράση «ο μήνας έχει εννιά» χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να περιγράψει την ανεμελιά, την ξεγνοιασιά και την αίσθηση ότι κάποιος δεν έχει ιδιαίτερες έγνοιες ή οικονομικές υποχρεώσεις.
Η πιο γνωστή εκδοχή για την προέλευσή της συνδέεται με τα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους, όταν, σύμφωνα με τη σχετική παράδοση, οι δημόσιοι υπάλληλοι πληρώνονταν την ένατη ημέρα του μήνα. Η ημερομηνία αυτή αποτελούσε επομένως μια μικρή γιορτή, καθώς έφερνε μαζί της την πολυπόθητη μισθοδοσία.
Υπάρχουν, βέβαια, και άλλες ερμηνείες για την προέλευση της έκφρασης, χωρίς να υπάρχει μία απολύτως τεκμηριωμένη εκδοχή που να έχει επικρατήσει οριστικά.
Με τα χρόνια, η φράση απέκτησε ευρύτερη σημασία. Έγινε συνώνυμη της καλοπέρασης, της χαλαρής διάθεσης και της φιλοσοφίας του ανθρώπου που επιλέγει να απολαμβάνει τη στιγμή.
Τι σημαίνει τελικά το «Μια ζωή την έχουμε»;
Πίσω από τον παιχνιδιάρικο ρυθμό και τη διάθεση για γλέντι, το τραγούδι κρύβει ένα διαχρονικό μήνυμα: η ζωή είναι πολύτιμη και δεν πρέπει να περνά χωρίς χαρά, στιγμές και όμορφες εμπειρίες.
Οι στίχοι του μιλούν για τη νεότητα, τον χρόνο που περνά, τις δυσκολίες της καθημερινότητας και την ανάγκη να χαρούμε όσα έχουμε πριν έρθουν τα χρόνια που δεν θα μας επιτρέπουν να κάνουμε τα ίδια πράγματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η λέξη «καζαντίσουμε», που αρκετοί ακούν ή τραγουδούν χωρίς να γνωρίζουν τη σημασία της. Προέρχεται από το ρήμα «καζαντίζω» και σημαίνει κερδίζω, αποκτώ ή προκόβω οικονομικά. Έτσι, ο στίχος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ειρωνική και παιχνιδιάρικη διάσταση: αν δεν χαρούμε τη ζωή, τι πραγματικά θα κερδίσουμε;
Η κινηματογραφική διαδρομή του τραγουδιού
Η ιστορία του συνδέεται και με μία ακόμη σημαντική στιγμή του ελληνικού κινηματογράφου. Το 1958 ο Γιώργος Τζαβέλλας δημιούργησε την ταινία «Μια ζωή την έχουμε», με πρωταγωνιστές τον Δημήτρη Χορν και την Υβόν Σανσόν.
Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από τον χαρακτηριστικό στίχο του τραγουδιού και αποτελεί μία ακόμη απόδειξη του πόσο βαθιά είχε ήδη χαραχθεί στη συλλογική μνήμη.
Η ταινία αφηγείται την ιστορία ενός τραπεζικού υπαλλήλου που βρίσκεται ξαφνικά με ένα μεγάλο χρηματικό ποσό εξαιτίας ενός λογιστικού λάθους. Η απρόσμενη αυτή εξέλιξη τον οδηγεί σε μια διαφορετική αντιμετώπιση της ζωής, με το τραγούδι να ταιριάζει απόλυτα στη φιλοσοφία της ιστορίας.
Γιατί το τραγουδάμε ακόμη στις 9 κάθε μήνα;
Επειδή ορισμένα τραγούδια δεν ανήκουν μόνο στην εποχή που δημιουργήθηκαν. Γίνονται κομμάτι της καθημερινότητας, της γλώσσας και των αναμνήσεών μας.
Το «Μια ζωή την έχουμε» είναι ένα από αυτά. Κάθε φορά που το ημερολόγιο δείχνει εννιά, οι στίχοι του έρχονται αυθόρμητα στο μυαλό, θυμίζοντάς μας ότι η ζωή δεν είναι μόνο υποχρεώσεις, λογαριασμοί και προγραμματισμός.
Και μπορεί η φράση «ο μήνας έχει εννιά» να ξεκίνησε από μια παλιά λαϊκή έκφραση, όμως σήμερα αποτελεί περισσότερο μια μικρή υπενθύμιση: να βρίσκουμε χρόνο για όσα μας κάνουν χαρούμενους.
Γιατί, τελικά, μια ζωή την έχουμε. Και στις 9 Νοεμβρίου, το τραγούδι του Μιχάλη Σουγιούλ έχει την τιμητική του!
