Ο μητρικός θηλασμός είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα των πρώτων μηνών της ζωής ενός παιδιού. Για πολλές γυναίκες, όμως, η πραγματικότητα απέχει αρκετά από την εικόνα της «εύκολης» και αυτονόητης διαδικασίας.
Πίσω από την προσπάθεια μιας νέας μητέρας μπορεί να υπάρχουν πόνος, εξάντληση, αμφιβολίες, δυσκολίες στην πρόσφυση του μωρού, αγωνία για την ποσότητα του γάλακτος, αλλά και ένα τεράστιο ψυχολογικό βάρος: η αίσθηση ότι αν δεν καταφέρει να θηλάσει, έχει αποτύχει ως μητέρα.
Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού, από 1 έως 7 Αυγούστου, τα στοιχεία για την Ελλάδα ανοίγουν μια σημαντική συζήτηση. Σύμφωνα με την επιδημιολογική καταγραφή του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, το 94% των νέων μητέρων ξεκινά τον θηλασμό μέσα στο μαιευτήριο. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει δραματικά τους επόμενους μήνες, με τον αποκλειστικό θηλασμό να φτάνει μόλις στο 0,8% στον έκτο μήνα.
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο γιατί οι γυναίκες σταματούν τον θηλασμό. Είναι και το κατά πόσο το περιβάλλον γύρω τους τις βοηθά πραγματικά να συνεχίσουν, εφόσον αυτό επιθυμούν.
Από το 94% στο 0,8%
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.
Το 94% των Ελληνίδων ξεκινά τον θηλασμό. Μετά τον πρώτο μήνα, όμως, το ποσοστό του αποκλειστικού θηλασμού πέφτει περίπου στο 40%. Στον τέταρτο μήνα βρίσκεται στο 25%, ενώ στον έκτο μήνα περιορίζεται στο 0,8%.
Η μεγάλη πτώση δείχνει ότι η πρόθεση υπάρχει. Αυτό που φαίνεται να λείπει είναι η υποστήριξη που χρειάζεται μια γυναίκα για να μπορέσει να συνεχίσει.
Δεν είναι θέμα «θέλησης»
Η παιδίατρος και αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, Άννα Παρδάλη, έχει επισημάνει ότι σημαντικό ρόλο παίζουν η καθημερινότητα της μητέρας, η επιστροφή στην εργασία και η έλλειψη ουσιαστικού υποστηρικτικού δικτύου.
Για πολλές γυναίκες, η επιστροφή στη δουλειά σημαίνει ότι πρέπει να συνδυάσουν ένα απαιτητικό ωράριο με τις ανάγκες ενός βρέφους. Η άντληση και η φύλαξη του μητρικού γάλακτος απαιτούν χρόνο, κατάλληλο χώρο και συνθήκες που δεν είναι πάντα διαθέσιμες στον εργασιακό χώρο.
Και κάπως έτσι, μια διαδικασία που θα έπρεπε να υποστηρίζεται μετατρέπεται συχνά σε έναν καθημερινό αγώνα.
Οι ενοχές που φορτώνονται οι νέες μητέρες
Μία από τις πιο δύσκολες πλευρές της συζήτησης γύρω από τον θηλασμό είναι οι ενοχές.
«Δεν έχω αρκετό γάλα».
«Το μωρό μου δεν πιάνει σωστά».
«Πονάω».
«Δεν μπορώ να συνεχίσω».
«Μήπως δεν προσπαθώ αρκετά;»
Οι σκέψεις αυτές μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα βαριές για μια γυναίκα που βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο τεράστιων αλλαγών.
Η υπερβολική πίεση μπορεί τελικά να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκει. Ο στόχος δεν πρέπει να είναι να δημιουργηθεί μια ακόμη υποχρέωση στη νέα μητέρα, αλλά να της προσφερθεί η κατάλληλη ενημέρωση και βοήθεια ώστε να πάρει τις αποφάσεις που ταιριάζουν στη δική της περίπτωση.
Ο θηλασμός δεν είναι πάντα εύκολος
Υπάρχει ένας μύθος ότι ο θηλασμός είναι κάτι που «έρχεται φυσικά» και επομένως δεν χρειάζεται εκπαίδευση ή βοήθεια.
Η πραγματικότητα μπορεί να είναι πολύ διαφορετική.
Μια νέα μητέρα μπορεί να χρειαστεί καθοδήγηση για τη σωστή θέση του μωρού, την πρόσφυση στο στήθος, τη διαχείριση του πόνου ή την αύξηση της παραγωγής γάλακτος.
Η κατάλληλη υποστήριξη από μαία, σύμβουλο θηλασμού ή παιδίατρο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Και το σημαντικότερο: το να ζητήσει μια γυναίκα βοήθεια δεν σημαίνει ότι απέτυχε. Σημαίνει ότι φροντίζει τον εαυτό της και το μωρό της.
Το μεγάλο κενό μετά την έξοδο από το μαιευτήριο
Οι πρώτες ημέρες είναι κρίσιμες. Η μητέρα είναι κουρασμένη, το μωρό προσαρμόζεται στη νέα του ζωή και ο θηλασμός βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία εγκατάστασης.
Είναι ακριβώς η περίοδος κατά την οποία μια γυναίκα χρειάζεται κάποιον δίπλα της που να μπορεί να απαντήσει στις ερωτήσεις της και να την καθοδηγήσει χωρίς να την κρίνει.
Η μαία, ο παιδίατρος και οι επαγγελματίες υγείας με εξειδίκευση στον μητρικό θηλασμό μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό δίκτυο στήριξης.
«Δεν έχω γάλα»: Τι πραγματικά συμβαίνει;
Η φράση «δεν έχω γάλα» είναι μία από τις πιο συνηθισμένες ανησυχίες των νέων μητέρων.
Η παραγωγή γάλακτος επηρεάζεται σημαντικά από τη συχνότητα και την αποτελεσματικότητα της απομάκρυνσης του γάλακτος από το στήθος. Παράλληλα, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο θηλασμός πράγματι δυσκολεύει ή δεν είναι εφικτός.
Γι’ αυτό χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση και όχι γενικεύσεις.
Δεν ισχύει ούτε ότι κάθε γυναίκα που θέλει να θηλάσει θα τα καταφέρει χωρίς καμία δυσκολία ούτε ότι μια μητέρα που αντιμετωπίζει πρόβλημα «δεν προσπάθησε αρκετά».
Το μητρικό γάλα και τα οφέλη του
Το μητρικό γάλα είναι μια σύνθετη βιολογική τροφή που περιέχει θρεπτικά συστατικά και βιοδραστικούς παράγοντες.
Μεταξύ άλλων περιέχει ολιγοσακχαρίτες του ανθρώπινου γάλακτος, οι οποίοι συμβάλλουν στην ανάπτυξη του μικροβιώματος του εντέρου του βρέφους.
Ο θηλασμός έχει συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο ορισμένων λοιμώξεων κατά τη βρεφική ηλικία, ενώ υπάρχουν και οφέλη για την υγεία της μητέρας.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί τον αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες σημαντική σύσταση δημόσιας υγείας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου το 47% των βρεφών θηλάζουν αποκλειστικά μέχρι τους έξι μήνες, ενώ ο διεθνής στόχος για το 2030 είναι να ξεπεραστεί το 60%.
Η μητέρα χρειάζεται στήριξη, όχι ενοχές
Ο θηλασμός δεν είναι μόνο υπόθεση της μητέρας.
Χρειάζεται ένα υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, έναν σύντροφο που συμμετέχει ουσιαστικά στη φροντίδα του μωρού, επαγγελματίες υγείας που είναι διαθέσιμοι να βοηθήσουν και ένα εργασιακό περιβάλλον που δεν αντιμετωπίζει τη μητρότητα ως εμπόδιο.
Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται να σταματήσει η λογική σύμφωνα με την οποία η αξία μιας μητέρας μετριέται από το αν κατάφερε να θηλάσει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Γιατί κάθε μητέρα έχει διαφορετικό σώμα, διαφορετική καθημερινότητα, διαφορετικές συνθήκες και διαφορετική ιστορία.
Ο στόχος δεν πρέπει να είναι να δημιουργούμε περισσότερες ενοχές.
Ο στόχος πρέπει να είναι να δημιουργούμε περισσότερη στήριξη.
Και αν μια γυναίκα επιθυμεί να θηλάσει, αξίζει να έχει πραγματικά όλες τις προϋποθέσεις και την κατάλληλη βοήθεια για να μπορέσει να το κάνει.
Αν, όμως, ο θηλασμός δεν είναι εφικτός, αυτό δεν κάνει μια γυναίκα λιγότερο μητέρα.
Γιατί η μητρότητα δεν μετριέται σε γεύματα, μήνες ή ποσοστά. Μετριέται στην αγάπη, στη φροντίδα και στην παρουσία.
